Informacje prawne Podstawa prawna Materiały informacyjne
(do pobrania)

Uwaga!!!

Aby skorzystać z bezpłatnej pomocy prawnej, należy okazać dokument tożsamości, przedstawić stosowne zaświadczenie uprawniające do skorzystania z pomocy (Kartę Dużej Rodziny, legitymację weterana lub kombatanta, zaświadczenie lekarskie) lub w przypadku osób poszkodowanych w wyniku klęski żywiołowej czy awarii technicznej złożyć stosowne oświadczenie.


Listę wszystkich lokalizacji punktów nieodpłatnej pomocy prawnej w Łodzi można znaleźć na stronie internetowej http://www.uml.lodz.pl

informacje prawne

Data publikacji: 26-07-2017

W imieniu Fundacji Aktywizacja chciałabym poinformować, że 7 sierpnia rozpoczynamy BEZPŁATNE SZKOLENIE ZAWODOWE dla osób z niepełnosprawnością

„PRACOWNIK DZIAŁU KADR I FINANSÓW”.

Szkolenie będzie realizowane w terminie 7 sierpnia – 8 września 2017r. w oddziale Fundacji przy ul. Mickiewicza 15a.

Podczas szkolenia zostaną przeprowadzone zajęcia o następującej tematyce:

  • rekrutacja i zatrudnianie pracowników, urlopy wypoczynkowe;
  • obowiązki pracodawców w zakresie rozwiązywania umów o pracę;
  • wynagrodzenie ze stosunku pracy, z umów cywilnoprawnych;
  • czas pracy-zasady, systemy rozliczenia, nadgodzina, pora nocna;
  • świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa;
  • Płatnik-podstawowa obsługa programu
  • Do udziału w szkoleniu zapraszamy osoby:

  • W wieku od 18 do 67 r.ż.
  • Posiadające aktualne orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczenie równoważne
  • Mające status osoby bezrobotnej, poszukującej pracy, nieaktywnej zawodowo
  • Nie uczestniczące w warsztatach terapii zajęciowej
  • Nie będące pracownikami Zakładów Aktywności Zawodowej
  • Nie będące uczestnikami innych projektów finansowanych ze środków PFRON
  • Aby skorzystać ze szkoleń konieczna jest wcześniejsza rejestracja w Fundacji.

    Centrum Edukacji i Aktywizacji Zawodowej Osób Niepełnosprawnych w Łodzi
    90-443 Łódź, ul. Mickiewicza 15a, IVp.

    tel. 42 237 55 19, 508 501 387

    monika.sobczak@idn.org.pl
    http://www.aktywizacja.org.pl/lodz

    www.facebook.com/CEiAZON.LODZ


    Odwołanie darowizny

    Data publikacji: 20-06-2017

    W czasie pełnienia dyżuru w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej zgłosiła się po pomoc Starsza Pani, która darowała córce mieszkanie. Przyjmując darowiznę, córka zobowiązała się opiekować matką, zapewnić jej prawo dożywotniego mieszkania oraz pielęgnację w chorobie. Po dokonaniu darowizny Starsza Pani została pozostawiona sama sobie, bez pomocy ze strony córki, która zabiera matce pieniądze i nie ponosi bieżących należności związanych z utrzymaniem lokalu, do czego się zobowiązała. Mimo próśb kobiety, córka nadal zabiera jej pieniądze. Starsza Pani zmuszona jest korzystać z pomocy sąsiadów i innych członków rodziny. Córka zastrasza matkę, jest wobec niej agresywna i używa wobec niej słów naruszających jej godność osobistą. Córka nie interesuje się stanem zdrowia matki, również w czasie jej hospitalizacji. Mimo próśb o pomoc, córka nie opiekuje się matką. Starsza Pani poczuła się opuszczona, zaniedbana przez córkę i wykorzystana. Starsza Pani chciała dowiedzieć się, co może zrobić w takiej sytuacji? Czy może odwołać darowiznę?

    Kiedy można odwołać darowiznę?

    Zgodnie z treścią art. 898 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny

    Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.
    § 2. Zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Od chwili zdarzenia uzasadniającego odwołanie obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z bezpodstawnie wzbogaconym, który powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu.

    Darowizna wytwarza stosunek etyczny między darczyńcą a obdarowanym, wyróżniający się moralnym obowiązkiem wdzięczności. Pogwałcenie tego obowiązku przez dopuszczenie się ciężkich uchybień opatrzone jest sankcją prawną, przewidzianą w art. 898 § 1 k.c., w postaci prawa odwołania darowizny. Warunkiem tego prawa jest, aby obdarowany dopuścił się względem darczyńcy rażącej niewdzięczności. Taką kwalifikowaną postać ma dopiero takie zachowanie się obdarowanego, które w świetle istniejących reguł moralnych i prawnych świadczy nie tylko o niewdzięczności, ale o kwalifikowanym jej stopniu.

    Czym jest rażąca niewdzięczność?

    Ustawodawca nie zawarł w kodeksie cywilnym legalnej definicji pojęcia "rażącej niewdzięczności". W orzecznictwie ugruntowane jest już jednak stanowisko, że nie każdy spór i nie każdy przejaw zachowania sprzecznego z wolą darczyńcy uzasadnia twierdzenie o dopuszczeniu się przez obdarowanego rażącej niewdzięczności. Odwołanie darowizny na podstawie przywołanego przepisu uzasadnia bowiem takie zachowanie obdarowanego, które cechuje się znacznym nasileniem złej woli kierowanej na wyrządzenie darczyńcy krzywdy lub szkody majątkowej, przy czym zachowanie to cechuje upór, nieprzejednanie, nieprzyjazny zamiar. Wśród przykładów czynów świadczących o rażącej niewdzięczności obdarowanego wymienia się w szczególności odmówienie pomocy w chorobie, odmowę pomocy osobom starszym, naruszenie czci, naruszenie nietykalności cielesnej, rozpowszechnianie uwłaczających informacji o darczyńcy, pobicie czy ciężkie znieważenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt IV CSK 113/11, LEX nr 1111009). Jednocześnie nie uzasadniają odwołania darowizny, czyli nie noszą znamion rażącej niewdzięczności, czyny nieumyślne obdarowanego, drobne czyny umyślne, ale niewykraczające, w określonych środowiskach poza zwykłe konflikty życiowe i rodzinne, jak też zdarzenia wywołane zachowaniem się, czy działaniem samego darczyńcy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II CSK 68/10, LEX nr 852539).

    Przesłanka niewdzięczności w stopniu rażącym ma kwalifikowany charakter, odnoszący się do zachowań, które oceniając rozsądnie, przy uwzględnieniu miernika obiektywnego i subiektywnego, muszą być uznane za wysoce niewłaściwe i krzywdzące darczyńcę. Jako kryterium pomocne w ocenie zachowania obdarowanego wskazuje się dobre obyczaje w konkretnym środowisku oraz zwyczajowe relacje między obdarowanym, a darczyńcą (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2005 r., sygn. akt I CK 112/05, LEX nr 186998). Rażąca niewdzięczność występuje zwłaszcza wtedy, gdy obdarowany dopuszcza się względem darczyńcy rozmyślnie nieprzyjaznych aktów, przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu, czci oraz mieniu, a także gdy narusza obowiązki wynikające ze stosunków osobistych łączących go z darczyńcą, czyli chociażby odmawia pomocy w czasie choroby mimo oczywistej możliwości jej udzielenia, a także woli ze strony darczyńcy, czy też odmawia jakiejkolwiek innej pomocy osobie starszej. W końcu będzie to również naruszenie obowiązku wdzięczności.

    Ocena, czy obdarowany rzeczywiście swoim zachowaniem w stosunku do darczyńcy wypełnił przesłankę rażącej niewdzięczności, jest przez Sąd dokonywana z uwzględnieniem całokształtu okoliczności konkretnej sprawy dotyczących zarówno obdarowanych, jak i darczyńcy oraz przyczyn konfliktu, jaki między nimi zaistniał. O istnieniu lub nieistnieniu podstaw do odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności decydują w każdym przypadku konkretne okoliczności, rozważane na tle zwyczajów panujących w określonych środowiskach społecznych, które nie wykraczają poza wypadki życiowych konfliktów (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2005 r., I CK 112/05, Lex nr 186998). Przy ocenie tego, czy w danej sprawie mamy do czynienia z rażącą niewdzięcznością trzeba mieć na względzie kryteria obiektywne i subiektywne. Te pierwsze to, na przykład, stosunki panujące w danym środowisku społecznym oraz zwyczaje utrzymujące się na danym obszarze, czy indywidualne przymioty osób zainteresowanych. Te drugie natomiast, to przede wszystkim wewnętrzne odczucia darczyńcy. Nie można również pominąć okoliczności, że do umowy darowizny doszło między osobami najbliższymi. Czyni to koniecznym ocenę zachowań obdarowanego na płaszczyźnie stosunków rodzinnych.

    Zgodnie art. 898 § 1 k.c. darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności. Stosownie do treści art. 888 k.c. darowizna jest umową, w której darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.

    Odwołanie darowizny jest odstępstwem od zasady pewności obrotu prawnego i stabilizacji stosunków prawnych. Dlatego ustawodawca nie bez przyczyny ograniczył taką możliwość do wypadków wyjątkowych.

    Przebaczenie

    Zgodnie z treścią art. 899 § 1 kodeksu cywilnego Darowizna nie może być odwołana z powodu niewdzięczności, jeżeli darczyńca obdarowanemu przebaczył. Jeżeli w chwili przebaczenia darczyńca nie miał zdolności do czynności prawnych, przebaczenie jest skuteczne, gdy nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem.
    § 2.Spadkobiercy darczyńcy mogą odwołać darowiznę z powodu niewdzięczności tylko wtedy, gdy darczyńca w chwili śmierci był uprawniony do odwołania albo gdy obdarowany umyślnie pozbawił darczyńcę życia lub umyślnie wywołał rozstrój zdrowia, którego skutkiem była śmierć darczyńcy.
    § 3. Darowizna nie może być odwołana po upływie roku od dnia, w którym uprawniony do odwołania dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego.

    Jak powinna postąpić Starsza Pani, aby odzyskać prawo własności mieszkania, będącego przedmiotem darowizny?

    W pierwszej kolejności, mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy oraz treść art. 900 k.c., Starsza Pani powinna złożyć córce oświadczenie o odwołaniu darowizny na piśmie, najlepiej wysyłając je listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. Wprawdzie doręczenie może nastąpić w każdy sposób, jednakże na potrzeby ewentualnego procesu sądowego dobrze jest, żeby starsza Pani dysponowała dowodem doręczenia takiego oświadczenia córce. W oświadczeniu należy wskazać przyczyny odwołania darowizny oraz wezwać córkę do dokonania w wyznaczonym terminie czynności koniecznych do przeniesienia prawa własności przedmiotu darowizny z powrotem na darczyńcę. Przeniesienie własności lokalu mieszkalnego musi nastąpić w formie aktu notarialnego, dlatego Starsza Pani powinna wskazać córce kancelarię notarialną i termin sporządzenia aktu notarialnego zawierającego oświadczenie o przeniesieniu prawa własności z powrotem na nią.

    W przypadku niezłożenia takiego oświadczenia przez córkę, Starsza Pani winna wytoczyć powództwo o nakazanie córce przez sąd dokonania tej czynności. W trakcie procesu istotne znaczenie będzie miało dokonanie szczegółowych ustaleń i oceny przez sąd, czy zachowanie obdarowanej w stosunku do darczyńcy nosi znamiona rażącej niewdzięczności, a więc czy zachodzą przesłanki odwołania darowizny oraz czy starsza Pani skutecznie darowiznę odwołała.

    r.pr. Aleksandra Dziubińska


    DURA LEX SED LEX

    Data publikacji: 5-06-2017

    Słowo „dura” (łac.), wbrew temu, co można by sądzić z jego brzmienia (dla nas Polaków) oznacza twardy. Tak, więc twarde prawo, lecz prawo. Jest wiele paremii łacińskich odnoszących się do prawa i wiele z nich stanowi fundament obowiązującego obrotu prawnego. Dla każdego z nas podstawową winna być także ta, że nieznajomość prawa szkodzi.

    Prawo jest tą dziedziną życia społecznego, która często (czasami bardzo często) ulega zmianom. Jako tak zwani „przeciętni obywatele” z wielu z nich nie zdajemy sobie sprawy, a o wielu nawet się nie dowiemy, jakkolwiek im podlegamy.

    Są jednak w tak zwanym obrocie prawnym „tematy gorące”, budzące zwykle duże zainteresowanie. Dotyczą one tych dziedzin prawa, które przekładają się wprost na dziedziny życia codziennego, z którymi styka się każdy z nas. Należą do nich własność, rodzina, spadki, podatki, przedsiębiorczość, świadczenia społeczne różnego rodzaju i oczywiście praca, W poniższym tekście zajmę się właśnie tą ostatnią dziedziną, a konkretnie zasadniczymi zmianami, jakie miały miejsce w prawie pracy w ostatnich dwóch latach.

    Pierwsza zmiana to nowelizacja Kodeksu Pracy, która weszła w życie 22 lutego 2016 r. na podstawie ustawy z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks Pracy oraz niektórych innych ustaw. Nowelizacja ta przyniosła wiele znaczących nowości dla polskich pracodawców i pracowników. Dotyczą one wyłącznie umów opartych o Kodeks Pracy.

    Poniżej hasłowo wskazuję 5 kluczowych zmian wprowadzonych tą nowelizacją.

    1. Ograniczenie czasu trwania i liczby umów zawieranych na czas określony.

      Obecnie maksymalny czas zatrudnienia na podstawie umów na czas określony, niezależnie od ich liczby i czasu, jaki upłynie pomiędzy zawieraniem kolejnych umów, wynosić będzie 33 miesiące u danego pracodawcy. Z tym, że do tego limitu nie wlicza się umowa na okres próbny (+3 miesiące). Jednocześnie łączna liczba umów na czas określony zawartych między tymi samymi stronami nie może być większa niż 3. Tak, więc każda kolejna umowa zawarta między tymi samymi stronami będzie oznaczała, że pracownik zostanie automatycznie zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony.

    2. Możliwość wypowiadania umów o pracę zawartych zarówno na czas nieokreślony, jak i na czas określony.

      Zgodnie z przepisami wprowadzonymi nowelizacją w lutym 2016r. za wypowiedzeniem będzie można rozwiązać każdą umowę o pracę na czas określony, niezależnie od tego, na jaki czas została zwarta i czy zapis o możliwości wypowiedzenia takiej umowy pojawił się w jej treści. Zasadnicza zmiana dotyczy także okresu wypowiedzenia umowy o pracę na czas określony, ponieważ od lutego będzie on taki sam, jak w przypadku umów o pracę na czas nieokreślony, tj. uzależniony od okresu zatrudnienia pracownika u danego pracodawcy. Czyli okresy wypowiedzenia będą wynosiły:

      • 2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy,
      • 1 miesiąc, jeżeli pracownik był zatrudniony, co najmniej 6 miesięcy,
      • 3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony, co najmniej 3 lata.
    3. Ograniczenie rodzajów umów o pracę do trzech.

      Zgodnie z nowymi przepisami, liczba rodzajów umów o pracę została ograniczona do trzech:

      • umowy o pracę na okres próbny,
      • umowy o pracę na czas określony
      • umowy o pracę na czas nieokreślony.

      Z Kodeksu Pracy „zniknęły” umowy na czas wykonywania określonej pracy oraz zawierane na czas zastępstwa nieobecnego pracownika. Oba te przypadki mieszczą się obecnie w umowie na czas określony.

    4. Ponowne zawarcie z tym samym pracownikiem umowy na okres próbny jest możliwe tylko w dwóch określonych prawem sytuacjach.

      Pierwsza dotyczy sytuacji, gdy pracodawca będzie chciał zatrudnić pracownika w celu wykonywania innego rodzaju pracy. Druga z kolei zakłada, że pracownik ma być zatrudniony w celu wykonywania tego samego rodzaju pracy po upływie co najmniej 3 lat od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia poprzedniej umowy o pracę.

    5. Ustawowo dopuszczalne zwolnienie pracownika z obowiązku świadczenia pracy.

      Do czasu wejścia w życie tej nowelizacji, mimo braku podstawy prawnej, zwalnianie pracownika z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia, było powszechne Obecnie praktyka ta jest wprost usankcjonowana przepisami prawa.

    Kolejne zasadnicze zmiany w prawie pracy wprowadziła w ostatnim czasie ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców (Dz. U. z 2016 r., poz. 2255), które weszły w życie 1 stycznia 2017 r.

    Tak, jak w poprzednim wypadku, zasygnalizuję je poniżej hasłowo:

    1. Dłuższy okres na odwołanie od wypowiedzenia

      Ustawa ujednolica i wydłuża terminy odwołania od oświadczenia pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę ( bez względu na tryb) i oświadczenia o odmowie przyjęcia do pracy. Obecnie termin na odwołanie wynosi 21 dni liczonych odpowiednio od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę o pracę albo zawiadomienia o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia lub o odmowie przyjęcia do pracy.

    2. Regulaminy pracy i wynagradzania oraz tworzenie funduszu świadczeń socjalnych są obowiązkowe dla pracodawców zatrudniających co najmniej 50 pracowników.

      Począwszy od 1 stycznia 2017 r. obowiązek wprowadzenia regulaminów pracy i wynagradzania oraz obowiązek tworzenia zakładowego funduszu świadczeń socjalnych spoczywa na pracodawcach zatrudniających co najmniej 50 pracowników, jeżeli nie są oni w tym zakresie objęci układem zbiorowym pracy. Przy czym pracodawca zatrudniający, co najmniej 20, ale nie więcej niż 50 pracowników, może wprowadzić takie regulaminy, a jest do tego zobowiązany, gdy z takim wnioskiem wystąpi zakładowa organizacja związkowa. Odnosi się to także do tworzenia zakładowego funduszu świadczeń socjalnych

    3. Wydawanie świadectwa pracy

      Pracodawca nie jest zobowiązany do wydania świadectwa pracy pracownikowi, jeśli zamierza nawiązać z nim kolejny stosunek pracy w ciągu 7 dni od rozwiązania lub wygaśnięcia poprzedniego. Ponadto obowiązuje nowy wzór świadectwa pracy, wprowadzony rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie świadectwa pracy z dnia 30 grudnia 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 2292).

    4. Umowy o współodpowiedzialności materialnej

      Ustawa wprowadza zastrzeżenie formy pisemnej pod rygorem nieważności dla umów o współodpowiedzialności materialnej za mienie powierzone. Zmiana ta nie dotyczy umów zawartych przed 1 stycznia 2017 r.

    5. Pozostałe zmiany w prawie pracy, które weszły w życie z dniem 1 stycznia 2017 r. (niewynikające wprost z przepisów przytaczanych powyżej)
    6. Wyższa płaca minimalna

      W 2017 roku płaca minimalna wynosi 2000 zł brutto.

    7. Minimalne wynagrodzenie niezależne od stażu pracy

      - zniknęły regulacje, określające poziom minimalnych zarobków w pierwszym roku pracy.

    8. Minimalna stawka za godzinę pracy

      –obowiązuje minimalna stawka godzinowa w wysokości nie niższej niż 13 zł dla pracujących na umowach zlecenia oraz umowach o świadczenie usług.

    r. pr. Małgorzata Radomska


    Odrzucenie spadku

    Data publikacji: 5-06-2017

    W czasie dyżuru w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej zgłosił się Klient, powiadomiony przez Sąd o terminie posiedzenia w sprawie o nabycie spadku po swojej ciotce z wniosku firmy windykacyjnej. Pan nie posiadał dzieci i wiedział, że ciotka pozostawiła po sobie jedynie długi.

    W tej sytuacji zaproponowałam, aby złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku.

    Odrzucenie spadku reguluje art. 1012 do art. 1024 kodeksu cywilnego. Spadkobierca może spadek odrzucić, do odrzucenia spadku dochodzi zazwyczaj w sytuacji, gdy istnieją długi przewyższające wartość pozostawionego majątku.

    Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku można złożyć w ciągu sześciu miesięcy od dnia kiedy spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania. Brak złożenia oświadczenia w powyższym terminie jest jednoznaczne z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza, czyli z ograniczeniem odpowiedzialności za długi spadkowe do składników czynnych majątku. Oświadczenie o odrzuceniu spadku złożone pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu jest nieważne.

    Oświadczenie o odrzuceniu spadku nie może być odwołane. Ustawodawca dopuszcza możliwość uchylenia się od oświadczenia złożonego pod wpływem błędu lub groźby.

    Oświadczenie o odrzuceniu spadku składa się przed Sądem lub notariuszem, ustnie lub do protokołu. Jeżeli składa się je w formie pisemnej, to powinno zawierać podpis urzędowo poświadczony.

    r.pr. Katarzyna Horzelska – Klamka


    Pozbawienie rodziców władzy rodzicielskiej, a możliwość ustanowienia dziadków opiekunami prawnymi dla małoletnich dzieci. Stan faktyczny

    Data publikacji: 23-05-2017

    Podczas jednego z dyżurów o udzielenie porady prawnej zwróciła się starsza Pani, której córka z uwagi na zaawansowana chorobę alkoholową, w sposób rażący zaniedbywała swoje obowiązki rodzicielskie wobec 3 swoich małoletnich dzieci w wieku 8, 6 i 4 lat. Była matką samotnie wychowującą i nie mogła liczyć na wsparcie ojców dzieci ( prawdopodobnie pozbawionych władzy rodzicielskiej). Rodzina objęta była programem pomocy społecznej, oraz miała ustanowionego asystenta rodziny. Ponieważ matka dzieci nie była w stanie zapewnić swoim dzieciom należytej opieki, wychowania jak i zaspokoić podstawowych potrzeb życiowych – do Sądu opiekuńczego został skierowany wniosek o pozbawienie jej władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi. Mając na uwadze przytoczony stan faktyczny sprawy Kobieta, chciała dowiedzieć się, czy jako babcia ma szansę stać się opiekunem prawnym dla małoletnich dzieci, tak aby nie trafiły one do instytucjonalnej pieczy zastępczej.

    Stan prawny

    W pierwszej kolejności należy odpowiedzieć na pytanie kiedy Sąd może pozbawić rodziców dzieci, w tym przypadku matkę, władzy rodzicielskiej mając na uwadze, że jest to najdalej idąca forma ingerencji Sądu w sferę praw jakie przysługują rodzicom nad dziećmi.

    Artykuł 111 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wskazuje, że Sąd opiekuńczy pozbawia rodziców władzy rodzicielskiej, jeżeli nie może być ona wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają jej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka.

    A zatem Przesłankami pozbawienia władzy rodzicielskiej są:

    • trwała przeszkoda uniemożliwiająca wykonywanie władzy rodzicielskiej,
    • nadużywanie władzy rodzicielskiej,
    • rażące zaniedbywanie obowiązków względem dziecka.

    Wskazane przyczyny nadużyć nie stanowią katalogu zamkniętego i zależą od okoliczności indywidualnie rozpatrywanej sprawy. W przytoczonym stanie faktycznym, należy zwrócić uwagę na fakt, że matka dzieci, jako osoba objęta już pomocą asystenta rodziny, dotknięta alkoholizmem, musiała dopuścić się zaniedbywania obowiązków względem swoich dzieci – z relacji babci dzieci wynika, że jej córka nie dbała o zaspokojenie ich podstawowych potrzeb jak zapewnienie jedzenia, ubrania, nie dbała o czystość domu, zaniedbywała również ich potrzeby wychowawcze, a co więcej swoim zachowaniem w sposób niekorzystny oddziaływała na emocjonalność i psychikę małoletnich.

    Do pozbawienia władzy rodzicielskiej prowadzi bowiem tylko rażące zaniedbywanie obowiązków - muszą to być zatem zaniedbania poważne. Ponadto nie chodzi tu o zaniedbania sporadyczne, lecz trwałe lub przynajmniej wielokrotne zaniedbywanie obowiązków względem dziecka. Zaniedbania, które nie mają przymiotu trwałości oraz rażącego charakteru, powodują wydanie odpowiednich zarządzeń tylko ograniczających władzę rodzicielską. Ocena, czy dane zaniedbania mają charakter uzasadniający pozbawienie władzy rodzicielskiej, dokonywana jest w kontekście dobra dziecka i interesu społecznego.

    Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia.2000 roku, III CKN 834/99, ( LEX 51565) jako przykłady nadużyć wskazać można następujące sytuacje: nadużywanie alkoholu, uprawianie przestępnego procederu i uchylanie się od świadczeń alimentacyjnych na rzecz dziecka.

    Skutkiem pozbawienia władzy rodzicielskiej jest utrata ogółu praw i obowiązków, które składają się na władzę rodzicielską, ale nie mają wpływu na zakres praw i obowiązków niewchodzących w zakres tej władzy. W razie pozbawienia władzy rodzicielskiej jej miejsce zajmuje opieka, bowiem sąd opiekuńczy w takiej sytuacji obowiązany jest ustanowić opiekę.

    Na podstawie art. 145 § 1 K.r.o.: „opiekę ustanawia się dla małoletniego w wypadkach przewidzianych w tytule II niniejszego kodeksu”. Zgodnie z § 2 tego art.: „opiekę ustanawia sąd opiekuńczy, skoro tylko poweźmie wiadomość, że zachodzi prawny po temu powód”.

    Istotne jest natomiast to, że aby babcia dzieci mogła się ubiegać o funkcję opiekuna prawnego, w każdym przypadku również ojciec dziecka musi być pozbawiony władzy rodzicielskiej. W sytuacji bowiem, gdy tylko matka utraci władzę rodzicielską, cała władza przechodzi na drugiego z rodziców, tj. ojca. Dopiero gdy obydwoje rodzice pozbawieni będą władzy rodzicielskiej możliwe będzie ustanowienie innego opiekuna prawnego – w tym wypadku babci dzieci. Zakres uprawnień i obowiązków opiekuna pokrywa się z zakresem uprawnień i obowiązków rodziców. Opiekun będzie zatem zobligowany do sprawowania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka, w taki sam sposób, w jaki czynią to zazwyczaj rodzice.

    Co do obaw pytającej – czy Sąd przychyli się do wniosku aby to ona została ustanowiona opiekunem dzieci, tak aby nie zapadło orzeczenie o umieszczeniu małoletnich w instytucjonalnej pieczy zastępczej , to należy stwierdzić, że o ile w danym stanie faktycznym, nie zachodzą przesłanki negatywne dla ustanowienia danej osoby opiekunem prawnym, a przesłankami tymi są :

    • brak pełnej zdolności do czynności prawnych;
    • pozbawienie praw publicznych;
    • pozbawienie władzy rodzicielskiej;
    • skazanie za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności albo za umyślne przestępstwo z użyciem przemocy wobec osoby lub przestępstwo popełnione na szkodę małoletniego lub we współdziałaniu z nim;
    • orzeczenie zakazu prowadzenia działalności związanej z wychowywaniem, leczeniem, edukacją małoletnich lub opieką nad nimi, lub obowiązek powstrzymywania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, zakaz kontaktowania się z określonymi osobami lub zakaz opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu;
    • prawdopodobieństwo nienależytego wywiązania się z obowiązków opiekuna.

    to Sądy w pierwszej kolejności starają się nie wyrywać małoletnich z ich rodzinnego środowiska, ale przychylnie ustosunkowują się do wniosków składanych przez dziadków.

    Podsumowując – aby doprowadzić do ustanowienia babci małoletnich dzieci ich opiekunem prawnym, powinna ona złożyć wniosek o ustanowienie jej opiekunem prawnym dzieci i odpowiednio go uzasadnić z powołaniem na okoliczność, że nie zachodzą żadne przesłanki negatywne da ustanowienia jej opiekunem prawnym dzieci oraz, że będzie w stanie zapewnić dzieciom odpowiednią opiekę oraz zadba o ich prawidłowe wychowanie.

    Więzi rodzinne i bliskość są zawsze lepiej postrzegane przez Sądy opiekuńcze, podczas rozstrzygania w sprawach o pozbawienie władzy rodzicielskiej i ustanowienie opieki prawnej.

    Sądy najczęściej powierzają opiekę osobom, które mają z małoletnimi najbardziej bliski i życzliwy kontakt, a jednocześnie daje rękojmię prawidłowego wykonywania obowiązków opiekuna i zapewnienia ochrony dobra małoletnich.

    Nie oznacza to jednak, że osoby bliskie bądź związane więzami rodzinnymi automatycznie uzyskują status opiekunów. Nie należy zapominać, że o przyznaniu statusu opiekuna każdorazowo rozstrzyga Sąd po przeprowadzeniu stosownego postępowania, w którym dokonuje oceny kandydata z punktu widzenia jego działania dla dobra dziecka. Jeśli ocena ta wypada negatywnie, Sąd w dalszej kolejności powierzy opiekę nad dziećmi osobom zajmującym się sformalizowaną opieką zastępczą nad dziećmi np. rodzina zastępcza, dom dziecka.

    r.pr. Patrycja Siwek


    Porada z zakresu prawa rodzinnego

    Data publikacji: 23-05-2017

    Spory zakres spraw których udzielam w ramach nieodpłatnej pomocy prawnej jest z zakresu prawa rodzinnego. Oto przykładowa sprawa:

    Pan Tomasz i Pani Ania są małżeństwem od 5 lat. Pani Ania pobiera wynagrodzenie Tomasza do rak własnych, w oparciu o nakaz sądowy, ponieważ Tomasz nie spełnia ciążącego na nim obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny. Od jednego z kolegów Pana Tomasza Pani Ania dowiedziała się że pan Tomasz otrzyma jednorazowe odszkodowanie i zastanawia się czy wystąpić do sądu z wnioskiem o jego wypłatę do jej rąk.

    Czy żądanie Pani Ani może zostać uwzględnione?

    Porada:

    Stosownie do treści art. 28 ar 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeżeli jeden z małżonków pozostających we wspólnym pożyciu nie spełnia ciążącego na nim obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, sąd może nakazać , aby wynagrodzenie za prace albo inne należności przypadające temu małżonkowi były w całości lub w części wypłacane do rąk drugiego małżonka .

    W przedstawionym stanie faktycznym jeden z małżonków nie przyczynia się do zaspokajania potrzeb rodziny, a zatem w oparciu o art. 28 KRO sąd wydał nakaz, na podstawie którego drugi z małżonków pobiera jego wynagrodzenie za pracę. Do rozstrzygnięcia pozostaje w świetle przedstawionego stanu faktycznego, czy małżonek może także domagać się aby do jego rąk wypłacone zostało jednorazowe odszkodowanie przyznane małżonkowi nieprzyczyniającemu się do zaspokajania potrzeb rodziny. Jednakże przepisu tego nie stosuje się do należności niemających charakteru dochodów małżonka, a w szczególności do kwoty przypadającej mu z tytułu odszkodowania za wywłaszczona nieruchomość stanowiącą jego majątek odrębny.

    Adw. Paweł Jasitczak


    Fundusz alimentacyjny - zmiany od 1 stycznia 2016 r.

    Data publikacji: 12-10-2016

    Zmiany w 2016 roku w przyznawaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wprowadzają możliwość składania wniosków o świadczenie przez Internet oraz umożliwiają instytucjom państwowym zdobywanie koniecznych zaświadczeń z urzędu skarbowego i Zakładu Ubezpieczeń społecznych. Celem jest ułatwienie obywatelowi dostępu do świadczeń oraz usprawnienie systemu ubiegania się o świadczenia.

    Fundusz alimentacyjny to system wspierania osób uprawnionych do alimentów środkami finansowymi z budżetu państwa.

    Dotyczy to głównie rodzin w których dzieci wskutek rozstania rodziców stale mieszkają z jednym z nich, a drugie ma obowiązek nałożony przez sąd partycypować w kosztach utrzymania dziecka. Narzędziem mającym zapewnić środki finansowe na zaspokojenie potrzeb dziecka są alimenty, których wysokość zależy od decyzji sądu. Praktyka pokazuje, że nie ma uniwersalnego wzorca dotyczącego wysokości alimentów, ponieważ brane są pod uwagę możliwości finansowe rodzica zobowiązanego do zapłaty, ale też standard życia, do którego przyzwyczajone jest dziecko. Alimenty mają na celu nie tylko zapewnienia minimum egzystencji, ale również umożliwiają sfinansowanie pozaszkolnych zajęć edukacyjnych, leczenia czy realizowania pasji dziecka.

    W przypadku, gdy rodzic wywiązuje się z nałożonego na niego obowiązku alimentacyjnego można uznać, że potrzeby dziecka są odpowiednio zaspokajane, a jego sytuacja życiowa nie ulegnie pogorszeniu. Niestety uchylanie się od obowiązku alimentacji stanowi jedno z najczęściej popełnianych w Polsce przestępstw. Uporczywe niełożenie na utrzymanie osoby najbliższej zagrożone jest karą grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do lat 2. Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub organu podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego. Jeżeli jednak osobie pokrzywdzonej przyznano odpowiednie świadczenia rodzinne albo świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, ściganie odbywa się z urzędu. Uporczywość polega na celowym uchylaniu się od obowiązku mimo możliwości zapłaty alimentów, które trwa przez dłuższy okres czasu.

    Osoby uprawnione

    Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie, która nie ukończyła 18 roku życia albo która nie ukończyła 25 roku życia i wciąż uczy się w szkole lub szkole wyższej. Jeżeli osoba uprawniona posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności świadczenia te przysługują bezterminowo.

    Drugim warunkiem jest kryterium dochodowe, według którego dochód na osobę w rodzinie nie może przekraczać 725 zł. Jeżeli jednak członek rodziny utraci dochód w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego, a jeżeli uzyska dochód w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, ustalając dochód członka rodziny, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

    Wysokość świadczenia

    Co do zasady świadczenie z funduszu przysługuje w wysokości alimentów ustalonych przez sąd, nie może jednak przekroczyć wysokości 500 zł. Świadczenia nie przysługują, jeżeli osoba uprawniona została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w pieczy zastępczej albo zawarła związek małżeński.

    Podstawa prawna:

    • Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2015 r., poz. 1359)
    • Art. 209 Ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny. (Dz.U. 1997 Nr 88 poz. 553)

    Źródło: Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej

    Autor: adwokat Paweł Jasitczak

    Tel: 603 07 34 66


    Ostatnie zmiany Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego i Kodeksu Postępowania Cywilnego

    Data publikacji: 22-09-2016

    Ustawa z dnia 25 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami i ustawy Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy i Ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy – Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy wprowadzają zmiany w zakresie świadczeń alimentacyjnych.

    Na zakres świadczeń alimentacyjnych nie wpływają:

    1. świadczenia z pomocy społecznej,
    2. świadczenia z funduszu alimentacyjnego,
    3. środki związane z umieszczeniem dziecka w rodzinie zastępczej,
    4. świadczenie wychowawcze 500+,
    5. świadczenia rodzinne.

    Oznacza to w praktyce, że pomimo przyznania świadczeń 500+ rodzic dziecka obowiązany do alimentacji nie może żądać zmniejszenia płaconych alimentów .

    Zajęciu rachunku bankowego nie podlegają między innymi:

    1. świadczenie wychowawcze 500+.

    Wprowadzono do prawa bankowego pojęcie rachunki rodzinne prowadzone dla osób fizycznych czyli rodziców dziecka, którym przyznano niepodlegające egzekucji świadczenia, rachunki te nie podlegają egzekucji i są wolne od jakichkolwiek prowizji czy opłat bankowych również za instrumenty płatnicze czyli kartę płatniczą do rachunku.

    Autor: mec. Katarzyna Horzelska-Klamka

    http://www.kancelariahk.pl/


    Nowelizacja Kodeksu pracy

    Data publikacji: 12-09-2016

    Z dniem 1 września 2016 roku weszła w życie ustawa z dnia 13.05.2016 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy (Dz.U. z 2016 r., poz. 910). Nowelizacja wprowadza obowiązek pisemnego potwierdzenia pracownikowi przez pracodawcę ustaleń umowy o pracę (co do stron umowy, rodzaju umowy oraz jej warunków) niezawartej w formie pisemnej, przed dopuszczeniem pracownika do pracy (art. 29 § 2 Kp).

    Przed 1 września 2016 roku w sytuacji gdy umowa o pracę nie została zawarta z zachowaniem formy pisemnej, pracodawca był zobowiązany, najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy przez pracownika, do potwierdzenia pracownikowi na piśmie ustaleń co do stron umowy, rodzaju umowy oraz jej warunków. Państwowa Inspekcja Pracy zwracała uwagę, że w praktyce przepis ten był wykorzystywany przez nieuczciwych pracodawców do zatrudniania pracowników bez zawierania umowy, bowiem w przypadku kontroli, pracodawcy twierdzili, że dany pracownik nie posiada jeszcze potwierdzenia ustaleń umowy o pracę, gdyż jest to jego pierwszy dzień w pracy, a zatem termin przewidziany w poprzednim brzmieniu art. 29 § 2 Kp jeszcze nie upłynął.

    Celem nowelizacji jest wyeliminowanie nadużyć pracodawców. Z chwilą przystąpienia pracownika do wykonywania obowiązków wynikających ze stosunku pracy powinien posiadać on pisemną umowę o pracę albo pisemne potwierdzenie podstawowych ustaleń umowy o pracę zawartej w formie innej niż pisemna. Innymi słowy, warunkiem dopuszczenia do pracy pracownika, który nie posiada pisemnej umowy o pracę, jest sporządzone w formie pisemnej potwierdzenie jej zawarcia. W uzasadnieniu do projektu nowelizacji ustawodawca wskazuje, że zmiana przepisu art. 29 § 2 Kp ułatwi pracownikom dochodzenie przysługujących im świadczeń i uprawnień ze stosunku pracy, a także korzystanie z ochrony gwarantowanej przez przepisy ubezpieczeń społecznych. Ponadto Państwowa Inspekcja Pracy uzyska efektywniejsze narzędzie do zapewnienia skuteczności kontroli w zakresie legalnego zatrudniania pracowników.

    Równocześnie w celu usankcjonowania nieprawidłowych zachowań pracodawców niewypełniających obowiązku pisemnego potwierdzenia ustaleń umowy o pracę, znowelizowano przepis art. 281 pkt 2 Kp. W jego nowym brzmieniu karze grzywny od 1000 zł do 30 000 zł podlega pracodawca lub osoba działająca w jego imieniu, która nie potwierdza na piśmie zawartej z pracownikiem umowy o pracę przed dopuszczeniem go do pracy.

    Pozostałe dwie zmiany zawarte w nowelizacji ustawy mają na celu ujednolicenie terminologii dotyczącej obowiązków, które pracodawca zobligowany jest wypełnić przed dopuszczeniem pracownika do pracy i dotyczą obowiązku zapoznania pracownika z treścią regulaminu pracy (art. 1043 § 2 Kp) oraz młodocianego z wykazem prac lekkich (art. 2001 § 5 Kp) przed dopuszczeniem pracownika do pracy.

    Autor: radca prawny Karolina Kołuda

    e-mail: biuro@kancelaria-koluda.pl


    Sposoby nabycia spadku

    Data publikacji: 12-09-2016

    W zakresie sposobów nabycia spadku istotna zmiana została wprowadzona Ustawą o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw z dnia 20.03.2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 539), która weszła w życie w dniu 18.10.2015r., tj. zgodnie z art. 1015 § 2 kodeksu cywilnego, jeżeli w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania, nie złoży żadnego oświadczenia, jest to jednoznaczne z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Zgodnie z poprzednio obowiązującymi przepisami, poza wyjątkami ustawowymi, brak oświadczenia był jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku. Przyjęcie proste spadku jest przyjęciem bez ograniczenia za długi spadkowe. Natomiast przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza oznacza, iż spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Spadkobierca może złożyć w sądzie albo przed notariuszem wykaz inwentarza – sporządzony na urzędowym formularzu.

    Więcej informacji można znaleźć na stronie Krajowej Rady Notarialnej: http://www.krn.org.pl/1246/Spadek

    Autor: radca prawny Magdalena Herman

    http://www.kancelaria-herman.com/


    Rządowy Program nieodpłatnej pomocy prawnej w Łodzi

    Data publikacji: 14-07-2016

    Od 1 styczna 2016 r. działa rządowy projekt mający na celu stworzenie ogólnopolskiego systemu nieodpłatnej pomocy prawnej. To ogromne przedsięwzięcie jest efektem wejścia w życie Ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej (Dz.U. 2015 poz. 1255). Projekt, w obecnym kształcie, będzie realizowany do 31 grudnia 2016 r.

    Po 3 miesiącach funkcjonowania programu możemy pokusić się o pierwsze podsumowania.

    W Łodzi, w I kwartale 2016 r., udzielono 1867 porad prawnych. Największym zainteresowaniem cieszyły się punkty zlokalizowane przy ul. Zachodniej 47, ul. Piotrkowskiej 153, ul. Grota Roweckiego 30 oraz al. Politechniki 32. Wśród klientów korzystających z bezpłatnej pomocy prawnej przeważają osoby w wieku 65 plus oraz osoby korzystające z pomocy społecznej (stanowią ok. 70% korzystających). Najwięcej osób przychodzi do punktów po poradę z zakresu prawa cywilnego, spadkowego oraz rzeczowego.

    W punktach prowadzonych przez Fundację Rozwoju Przedsiębiorczości od stycznia do końca kwietnia udzielono 443 bezpłatnych porad prawnych. Zestawiając ze sobą liczbę porad udzielonych w naszym mieście ogółem, z udzielonymi w punktach prowadzonych przez Fundację, z satysfakcją możemy stwierdzić, że porady udzielone w naszych punktach stanowią 18,1% wszystkich udzielonych w tym samym czasie w Łodzi.

    Ocena pierwszych miesięcy funkcjonowania programu pozwala sformułować następujące wnioski:

    • Program bezpłatnej pomocy prawnej ma obecnie niewielką popularność. Wynika to z braku dostatecznej informacji społecznej. Ministerstwo Sprawiedliwości winno aktywniej promować program (tak jak choćby w listopadzie ubiegłego roku kiedy ogłoszeń i spotów w telewizji nie brakowało. Ulotki promujące bezpłatną pomoc prawną powinny znajdować się w widocznych miejscach, wszędzie tam gdzie pojawiają się petenci należący do grup uprawnionych do korzystania z programu. Z danych Urzędu Miasta Łodzi wynika, że średnio tylko 1 osoba dziennie korzysta z punktu bezpłatnej pomocy prawnej.
    • Krąg osób uprawnionych do korzystania z bezpłatnej pomocy prawnej jest ustawowo nadmiernie zawężony. Wiele osób wymagających pomocy przychodzi do punktu, ale niestety nie spełnia warunków określonych obecnie w ustawie i musi skorzystać z porad prawnych poza programem (prowadzonych m.in. przez Okręgową Radę Adwokacką lub inne organizacje pozarządowe). Pojawia się pogląd, mający coraz więcej zwolenników, aby rozszerzyć grupę osób uprawnionych o osoby bezrobotne, którym nie przyznano świadczenia społecznego.

    Źródło: http://www.uml.lodz.pl/miasto/nieodplatna_pomoc_prawna/

    Autor: Łukasz Kielan
    Współpraca: mec. Małgorzata Radomska


    Promocja punktów nieodpłatnej pomocy prawnej

    Data publikacji: 15-02-2016

    Onet: http://wiadomosci.onet.pl/


    Zmiany w prawie spadkowym

    Data publikacji: 29-01-2016

    Z dniem 18 października 2015 roku weszła w życie ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 539), która wprowadziła istotne zmiany prawa spadkowego. Zmiany korzystne są dla spadkobierców, a mają na celu wyeliminowanie z prawa spadkowego fikcji prawnej prostego przejęcia spadku, która stosowana była w sytuacji, gdy spadkobierca nie złożył w terminie sześciu miesięcy od kiedy dowiedział się o tytule swego powołania oświadczenia o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku.

    Po nowelizacji zasadą jest przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza. W sytuacji, gdy spadkobierca nie złoży we wskazanym powyżej terminie oświadczenia o przyjęciu albo odrzuceniu spadku nabywa spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Co oznacza, że odpowiada za długi spadkodawcy jedynie do wartości stanu czynnego spadku. Zmiana przepisów dotyczy również sporządzania spisu inwentarza. Nowelizacja dała spadkobiercom uprawnienia do samodzielnego określenia składników odziedziczonego majątku – ustawa wprowadza instytucję wykazu inwentarza, który spadkobierca składa w sądzie lub u notariusza. Dokument ten ma pełnić taką samą rolę jak spis inwentarza sporządzany przez komornika czy urząd skarbowy. Przyjęto, że spadkobierca, który złożył wykaz inwentarza, spłaca długi spadkowe zgodnie ze złożonym wykazem. Wierzyciel ma prawo zakwestionować wykaz inwentarza i zażądać sporządzenia spisu, przy czym nie może on odmówić przyjęcia należnego mu świadczenia, chociażby dług nie był jeszcze wymagalny.

    Nowelizacja wprowadziła również szereg zmian w kodeksie postępowania cywilnego, które zwłaszcza dotyczą instytucji zabezpieczenia spadku oraz regulują kwestie związane z wykazem inwentarza i sposobem jego kwestionowania.

    Zmiany mają służyć przede wszystkim spadkobiercom i chronić przed niespodziewaną odpowiedzialnością za długi spadkowe przewyższającą wartość aktywów spadkowych. Nowe przepisy uniemożliwiają wystąpienie sytuacji, gdy spadkobierca musi spłacać zobowiązania spadkodawcy kosztem swego majątku.

    Autor: Adw. Aleksandra Gabrysiak-Pikorska